Δεν έχει γίνει ακόμη ιατρικός έλεγχος· το άρθρο βασίζεται σε κατευθυντήριες οδηγίες και στις πηγές που αναφέρονται παρακάτω. Πώς ελέγχουμε.
«Ροχαλίζει σαν τον παππού του.» Το λέμε με χαμόγελο, γιατί το ροχαλητό σε ένα μικρό παιδί ακούγεται χαριτωμένο. Δεν είναι όμως πάντα αθώο. Στα παιδιά, το συχνό ροχαλητό μπορεί να είναι σημάδι αποφρακτικής υπνικής άπνοιας, μιας κατάστασης που επηρεάζει τον ύπνο, τη συμπεριφορά και τη μάθηση. Είναι επίσης κατάσταση που αντιμετωπίζεται. Παρακάτω θα δεις τι να προσέξεις και πότε να μιλήσεις με τον παιδίατρο.
Γιατί ροχαλίζουν τα παιδιά
Το ροχαλητό ακούγεται όταν ο αέρας περνά δύσκολα από στενούς αεραγωγούς. Σε ένα κρυωμένο παιδί ή σε ένα παιδί με αλλεργική μύτη, μπορεί να είναι περιστασιακό και να περάσει. Όταν όμως είναι συχνό, πρέπει να σκεφτούμε τι στενεύει τους αεραγωγούς.
Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των ΗΠΑ (NHLBI), η υπνική άπνοια μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, ακόμη και στα μωρά. Στα παιδιά είναι πιο συχνή στις ηλικίες 2 έως 8 ετών. Οι πιο συχνές αιτίες είναι:
- οι μεγάλες αμυγδαλές και τα κρεατάκια. Τα κρεατάκια είναι ιστός πίσω από τη μύτη, που ανήκει στο ανοσοποιητικό σύστημα.
- η παχυσαρκία
Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
- το σύνδρομο Down
- η λυκόστομα ή άλλες διαφορές στο σχήμα του προσώπου και του κρανίου
- οι νευρομυϊκές παθήσεις
- ο καπνός του τσιγάρου στο σπίτι
- η πρόωρη γέννηση
Τι γίνεται με τα κρεατάκια
Σύμφωνα με το NHS, τα μεγάλα κρεατάκια δυσκολεύουν την αναπνοή από τη μύτη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αναπνοή από το στόμα, ροχαλητό και υπνική άπνοια, καθώς και υγρό στο μέσο αυτί και συχνές ωτίτιδες. Τα κρεατάκια αρχίζουν συνήθως να μικραίνουν γύρω στα 4 χρόνια και εξαφανίζονται μέχρι την ενηλικίωση. Γι’ αυτό ο γιατρός μπορεί να προτείνει να περιμένετε, αν τα συμπτώματα είναι ήπια.
Τα σημάδια που πρέπει να προσέξεις
Η άπνοια στα παιδιά δεν μοιάζει πάντα με την άπνοια στους ενήλικες. Ένας ενήλικας με άπνοια νυστάζει μέσα στη μέρα. Ένα παιδί μπορεί να γίνει ανήσυχο ή υπερκινητικό.
| Τη νύχτα | Τη μέρα |
|---|---|
| Συχνό ροχαλητό | Υπερκινητικότητα ή επιθετικότητα |
| Ανάσα από το στόμα | Δυσκολία στην προσοχή στο σχολείο |
| Αναπνοή που σταματά και ξαναρχίζει | Ξερό στόμα ή πονοκέφαλος το πρωί |
| Συχνά ξυπνήματα | Υπνηλία |
| Ενούρηση |
Αν μπορείς, κάνε κάποια βράδια μια σύντομη ηχογράφηση ή βιντεοσκόπηση του παιδιού όσο κοιμάται και δείξ’ τη στον παιδίατρο. Θα του δώσει πολύ πιο καθαρή εικόνα από την περιγραφή «ροχαλίζει λίγο».
Γιατί έχει σημασία
Σύμφωνα με το NHLBI, αν η υπνική άπνοια στα παιδιά δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε μαθησιακές δυσκολίες και προβλήματα μνήμης. Η κούραση μέσα στη μέρα επηρεάζει τη συμπεριφορά του παιδιού και τη διάθεσή του να κινηθεί. Τα παιδιά με αθεράπευτη άπνοια μπορεί επίσης να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για:
- προβλήματα στην ανάπτυξη
- χαμηλή σχολική επίδοση
- υψηλή αρτηριακή πίεση και άλλα καρδιαγγειακά προβλήματα
Η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία (ERS) εξέτασε το θέμα σε ομάδα εργασίας με συμμετοχή και ελληνικών πανεπιστημιακών κέντρων. Κατά την ERS, η εκτίμηση πρέπει να εξετάζει αν η άπνοια έχει ήδη επιπτώσεις στο νευρικό ή στο καρδιαγγειακό σύστημα, στην ανάπτυξη ή στην ενούρηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η κατευθυντήρια οδηγία της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP) έχει δύο βασικά σημεία:
- Όλα τα παιδιά και οι έφηβοι πρέπει να ελέγχονται για ροχαλητό. Ο παιδίατρος ρωτά γι’ αυτό στον τακτικό έλεγχο, αλλά μπορείς να το αναφέρεις κι εσύ.
- Αν το παιδί ροχαλίζει και έχει και άλλα συμπτώματα ή σημάδια άπνοιας, συστήνεται πολυσωμνογραφία, δηλαδή μελέτη ύπνου. Αν δεν υπάρχει πρόσβαση σε μελέτη ύπνου, μπορεί να γίνουν άλλες εξετάσεις ή παραπομπή σε ειδικό.
Ο γιατρός θα εξετάσει επίσης τη μύτη και το στόμα του παιδιού για μεγάλες αμυγδαλές ή κάτι άλλο που φράζει τον αεραγωγό. Μπορεί επίσης να μετρήσει το οξυγόνο του παιδιού στη διάρκεια της νύχτας με οξύμετρο. Η μελέτη ύπνου δείχνει αν υπάρχει άπνοια, τι είδους είναι και πόσο σοβαρή.
Τι θεραπείες υπάρχουν
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία, τη βαρύτητα και την ηλικία του παιδιού. Σύμφωνα με την AAP και το NHLBI, οι επιλογές περιλαμβάνουν:
- αφαίρεση αμυγδαλών και κρεατακίων. Η AAP τη συστήνει ως πρώτη θεραπεία όταν φταίνε οι μεγάλες αμυγδαλές και τα κρεατάκια. Μετά την επέμβαση χρειάζεται επανεκτίμηση.
- συσκευή θετικής πίεσης (CPAP), αν δεν γίνει επέμβαση ή αν η άπνοια συνεχίζεται μετά από αυτήν
- απώλεια βάρους, μαζί με την άλλη θεραπεία, αν το παιδί είναι υπέρβαρο
- ρινικά κορτικοστεροειδή, ως επιλογή για ήπιες περιπτώσεις, πάντα με ιατρική οδηγία
- ορθοδοντικές λύσεις ή ασκήσεις των μυών του στόματος και του προσώπου, σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Η ERS τονίζει ότι η θεραπεία γίνεται συνήθως σταδιακά. Μετά από κάθε παρέμβαση γίνεται νέα εκτίμηση, για να φανεί αν χρειάζεται κάτι ακόμη. Οποιοδήποτε φάρμακο ή επέμβαση αποφασίζεται από τον γιατρό, μετά τη διάγνωση.
Τι μπορείς να κάνεις από σήμερα
- Κράτα το σπίτι χωρίς καπνό. Το παθητικό κάπνισμα χειροτερεύει την άπνοια.
- Φρόντισε το παιδί να έχει αρκετό ύπνο, με σταθερό πρόγραμμα. Πόσες ώρες χρειάζεται ανάλογα με την ηλικία του θα το βρεις στο άρθρο «Πόσες ώρες ύπνου χρειάζεσαι ανά ηλικία».
- Βοήθησε το παιδί να έχει υγιές βάρος, με κίνηση και καλή διατροφή, χωρίς στερητικές δίαιτες.
- Ζήτησε αντιμετώπιση για τη μπουκωμένη μύτη από αλλεργία, σε συνεννόηση με τον παιδίατρο.
Πότε να μιλήσεις με τον παιδίατρο
- Το παιδί ροχαλίζει τις περισσότερες νύχτες, και όχι μόνο όταν είναι κρυωμένο.
- Έχεις δει παύσεις στην αναπνοή του, ρουφήγματα ή να παλεύει για ανάσα.
- Κοιμάται με ανοιχτό στόμα.
- Η ενούρηση επανήλθε, ενώ είχε σταματήσει.
- Οι δάσκαλοι αναφέρουν δυσκολία στην προσοχή ή υπερκινητικότητα.
Αν κάποιο παιδί ή βρέφος δυσκολεύεται πολύ να αναπνεύσει ή αλλάζει χρώμα, μην περιμένεις. Κάλεσε αμέσως το ΕΚΑΒ στο 166 ή το 112.
Για το ροχαλητό στους ενήλικες, δες το άρθρο «Ροχαλητό: γιατί συμβαίνει». Για την άπνοια στους ενήλικες, δες τον οδηγό μας για την υπνική άπνοια. Η υπνηλία μέσα στη μέρα, που συχνά συνοδεύει την άπνοια, περιγράφεται στο άρθρο «Νυστάζω συνέχεια».
