Το πιο συχνό λάθος με το πάπλωμα δεν είναι το υλικό, είναι η ζέστη. Παίρνουμε το πιο «ζεστό» για να μην κρυώνουμε και ξυπνάμε ιδρωμένοι στις 4 το πρωί. Το tog είναι το νούμερο που σε βοηθά να το αποφύγεις, αν ξέρεις να το διαβάζεις. Εδώ θα βρεις ποιο νούμερο ταιριάζει σε κάθε εποχή και σπίτι, και τι να ρωτήσεις όταν η ετικέτα δεν το γράφει. Για τα σεντόνια και το «μικροκλίμα» του κρεβατιού ανά εποχή, δες το πάπλωμα και σεντόνια ανά εποχή, και για το κρεβάτι συνολικά τον οδηγό μας για το πώς να διαλέξεις στρώμα.

Γιατί μετρά η ζέστη

Για να αποκοιμηθείς, η θερμοκρασία του σώματος πρέπει να πέσει λίγο. Σε ανασκόπηση του 2012, οι ερευνητές Okamoto-Mizuno και Mizuno σημειώνουν ότι στην πραγματική ζωή, με σκεπάσματα και ρούχα, η ζέστη αυξάνει τα ξυπνήματα και μειώνει τον βαθύ ύπνο και τον ύπνο REM, και η ζέστη με υγρασία ακόμη περισσότερο. Στο κρύο, αντίθετα, τα σκεπάσματα είναι αυτά που κρατούν τον ύπνο σταθερό. Ο στόχος λοιπόν είναι να μην κρυώνεις και να μην ιδρώνεις, όχι να είσαι «ζεστά».

Τι σημαίνει το tog

Το tog είναι μονάδα θερμικής αντίστασης. Το επινόησαν το 1946 οι Peirce και Rees, ερευνητές της κλωστοϋφαντουργίας στο Μάντσεστερ. Όσο μεγαλύτερο το νούμερο, τόσο λιγότερη θερμότητα αφήνει να φύγει το πάπλωμα, άρα τόσο πιο ζεστό είναι. Στη βρετανική αγορά, όπου το tog είναι πιο διαδεδομένο:

  • τα παπλώματα πωλούνται σε βήματα του 1,5, από 3 tog έως 16,5 tog
  • η τιμή στην ετικέτα είναι ελάχιστη· η πραγματική μπορεί να είναι έως 3 tog υψηλότερη
  • η τιμή μετριέται χωρίς παπλωματοθήκη, που προσθέτει λίγη ζέστη

Οι ενδεικτικές τιμές της βρετανικής αγοράς για ενήλικες:

Εποχή tog
Καλοκαίρι 3–4,5
Άνοιξη, φθινόπωρο 7,5–10,5
Χειμώνας 12–13,5

Και στην Ελλάδα;

Ο βρετανικός πίνακας είναι φτιαγμένος για πιο κρύο κλίμα και σπίτια. Δεν βρήκαμε μελέτες για το tog σε ελληνικά σπίτια, οπότε ο παρακάτω πίνακας είναι πρακτικό σημείο εκκίνησης, όχι επιστημονικό όριο. Εξαρτάται από τη μόνωση, τη θέρμανση και το αν ζεσταίνεσαι ή κρυώνεις εύκολα.

Σπίτι και εποχή Ξεκίνα από Σημείωση
Καλοκαίρι, οπουδήποτε Σεντόνι ή 3–4,5 tog Στον καύσωνα μετρά περισσότερο ο ανεμιστήρας ή το κλιματιστικό
Άνοιξη και φθινόπωρο 4,5–7,5 tog Κράτα μια κουβέρτα δίπλα για τις κρύες νύχτες
Χειμώνας, διαμέρισμα με θέρμανση 7,5–10,5 tog Αν ιδρώνεις, κατέβα ένα βήμα
Χειμώνας, σπίτι χωρίς θέρμανση τη νύχτα, ορεινό ή βόρειο 10,5–13,5 tog Ή ελαφρύτερο πάπλωμα συν κουβέρτα
Ζευγάρι που διαφωνεί στη ζέστη Δύο μονά παπλώματα, διαφορετικό tog Λύνει πολλούς καβγάδες

Στρώσεις αντί για ένα βαρύ πάπλωμα. Αν ζεσταθείς στη μέση της νύχτας, βγάζεις μία χωρίς να ξυπνήσεις εντελώς. Γι’ αυτό σε πολλά σπίτια ένα μεσαίο πάπλωμα συν μια κουβέρτα δουλεύει καλύτερα από ένα πολύ ζεστό.

Το πάπλωμα 4 εποχών

Είναι δύο παπλώματα: ένα περίπου 4,5 tog για το καλοκαίρι και ένα περίπου 9 tog για άνοιξη και φθινόπωρο. Τον χειμώνα τα κουμπώνεις μαζί, με κουμπιά ή velcro, και φτάνεις περίπου τα 13,5 tog. Βολεύει αν το σπίτι σου έχει μεγάλες διαφορές μέσα στη χρονιά και δεν θέλεις να αγοράσεις τρία παπλώματα. Αν μένεις σε διαμέρισμα με θέρμανση, μπορεί να μη χρειαστείς ποτέ τον συνδυασμό.

Όταν η ετικέτα γράφει γραμμάρια

Πολλά παπλώματα στην ελληνική αγορά δεν γράφουν tog αλλά γραμμάρια γεμίσματος ανά τετραγωνικό μέτρο (g/m²). Τα γραμμάρια δείχνουν πόσο γέμισμα έχει, όχι πόσο ζεσταίνει. Για την ίδια ζέστη, το πούπουλο χρειάζεται λιγότερο βάρος από τις συνθετικές ίνες, οπότε ένα πουπουλένιο και ένα συνθετικό με τα ίδια γραμμάρια μπορεί να ζεσταίνουν πολύ διαφορετικά. Δεν βρήκαμε αξιόπιστο πίνακα μετατροπής από γραμμάρια σε tog.

Τι κάνεις: σύγκρινε γραμμάρια μόνο μέσα στο ίδιο υλικό, και ρώτα το κατάστημα αν υπάρχει μέτρηση tog ή σε ποια εποχή αντιστοιχεί το κάθε πάπλωμα.

Υλικά: τι αλλάζει και τι όχι

Γέμισμα Υπέρ Να προσέξεις
Πούπουλο / χνούδι (down) Ελαφρύ για τη ζέστη του, αναπνέει Ακριβότερο. Δύσκολο πλύσιμο σε υψηλή θερμοκρασία
Μαλλί Απορροφά υγρασία, αναπνέει Βαρύτερο. Συχνά όχι για πλυντήριο
Συνθετικές ίνες Φθηνές, πλένονται εύκολα Κρατούν λιγότερο το «φούσκωμα» με τα χρόνια
Βαμβάκι Δροσερό Βαρύ για τη ζέστη του, αργεί να στεγνώσει

Δεν έχει δειχθεί ότι κάποιο υλικό σκεπάσματος βελτιώνει τον ύπνο. Σε μικρή μελέτη του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, στους 17°C, το σκέπασμα από μαλλί ή πολυεστέρα δεν έκανε καμία διαφορά στον ύπνο. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τη βιομηχανία μαλλιού. Διάλεξε υλικό για το βάρος, την αίσθηση και το πλύσιμο. Αν το πουπουλένιο σε ενδιαφέρει, ρώτα για την προέλευση του πούπουλου και αν το ύφασμα έχει πιστοποίηση όπως η OEKO-TEX STANDARD 100.

Αλλεργίες και πλύσιμο

  • Το NHS, για όσους έχουν αλλεργική ρινίτιδα, προτείνει συνθετικά σκεπάσματα και πλύσιμο στους 60°C ή περισσότερο.
  • Μια μελέτη όμως βρήκε περίπου τριπλάσιο αλλεργιογόνο ακάρεων σε καινούργια συνθετικά μαξιλάρια μέσα σε έναν χρόνο, σε σύγκριση με πουπουλένια. Το υλικό φαίνεται να μετρά λιγότερο από το αν πλένεται συχνά και ζεστά.
  • Πριν αγοράσεις, ρώτα: πλένεται στο πλυντήριο του σπιτιού στους 60°C, ή μόνο σε καθαριστήριο; Χωρά το διπλό πάπλωμα στο πλυντήριό σου;

Λίστα ελέγχου πριν αγοράσεις

  1. tog ή γραμμάρια; Αν γράφει tog, είναι ελάχιστη τιμή. Αν γράφει γραμμάρια, σύγκρινε μόνο στο ίδιο υλικό.
  2. Μέγεθος: μέτρησε το στρώμα και πόσο θέλεις να «πέφτει» στο πλάι. Ταίριαξε και την παπλωματοθήκη που έχεις ήδη.
  3. Πλύσιμο: σε τι θερμοκρασία, και αν χωρά στο πλυντήριό σου.
  4. Κατασκευή: οι ραφές σε τετράγωνα κρατούν το γέμισμα στη θέση του.
  5. Επιστροφή: πολλά καταστήματα δεν παίρνουν πίσω ανοιγμένα λευκά είδη.

Ειδικές περιπτώσεις

  • Μωρά: όχι πάπλωμα στην κούνια. Το NHS συστήνει κούνια χωρίς πάπλωμα, μαξιλάρια, πάντες και χαλαρές κουβέρτες, δωμάτιο περίπου 16 έως 20°C και ελαφρύ σκέπασμα ή υπνόσακο για μωρά, γιατί η υπερθέρμανση αυξάνει τον κίνδυνο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Για τον ύπνο του βρέφους δες το momy.gr. Δεν προτείνουμε εδώ βρεφικά σκεπάσματα.
  • Ηλικιωμένοι και ευπαθείς: το NHS προτείνει, όπου γίνεται, τουλάχιστον 18°C στα δωμάτια που χρησιμοποιείς, και στο υπνοδωμάτιο. Ένα ζεστό πάπλωμα δεν αντικαθιστά τη θέρμανση σε πολύ κρύο σπίτι.
  • Δωμάτιο: η θερμοκρασία του δωματίου μετρά όσο και το πάπλωμα. Δες την ιδανική θερμοκρασία για ύπνο.

Πότε να μιλήσεις με γιατρό

Το να ιδρώνεις λίγο κάτω από ένα ζεστό πάπλωμα είναι φυσιολογικό. Το NHS προτείνει να δεις γιατρό αν ξυπνάς συχνά μούσκεμα, με βρεγμένα ρούχα και σεντόνια, ενώ το δωμάτιο είναι δροσερό, αν έχεις και πυρετό, ρίγη, βήχα ή διάρροια, ή αν έχεις νυχτερινές εφιδρώσεις και χάνεις βάρος χωρίς λόγο. Αυτά δεν λύνονται αλλάζοντας πάπλωμα.

Δες επίσης

Η συντάκτρια είναι ιδιοκτήτρια του Sleepys.gr.