Δεν έχει γίνει ακόμη ιατρικός έλεγχος· το άρθρο βασίζεται σε κατευθυντήριες οδηγίες και στις πηγές που αναφέρονται παρακάτω. Πώς ελέγχουμε.

Ο σύντροφός σου σου λέει ότι τη νύχτα ακούγεται ένα «κροτάλισμα» από το στόμα σου. Ή ξυπνάς με πιασμένο σαγόνι και πονοκέφαλο, και ο οδοντίατρος παρατηρεί φθαρμένα δόντια. Μάλλον τρίζεις τα δόντια στον ύπνο, κάτι πολύ συχνό που ονομάζεται βρουξισμός. Ο βρουξισμός ανήκει στους οδηγούς μας για τις διαταραχές ύπνου.

Τι είναι ο βρουξισμός

Βρουξισμός είναι το τρίξιμο ή το σφίξιμο των δοντιών, με επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα των μυών της μάσησης. Μπορεί να συμβαίνει:

  • στον ύπνο, οπότε συνήθως δεν το καταλαβαίνεις, εκτός αν σου το πει κάποιος
  • όταν είσαι ξύπνιος, συχνά ως σφίξιμο του σαγονιού σε ώρες συγκέντρωσης ή έντασης

Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου εξηγεί ότι είναι φυσιολογικό να συσπάται λίγο το σαγόνι στον ύπνο. Όταν οι συσπάσεις είναι πολύ δυνατές, ακούγεται το τρίξιμο. Σε έντονες περιπτώσεις, μπορεί να γίνουν εκατοντάδες επεισόδια σε μία νύχτα.

Ασθένεια ή συνήθεια;

Μια διεθνής ομάδα ειδικών κατέληξε ότι, σε κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους, ο βρουξισμός είναι συμπεριφορά και όχι ασθένεια. Δεν είναι πάντα πρόβλημα. Γίνεται πρόβλημα όταν προκαλεί συνέπειες, όπως πόνο ή φθορά στα δόντια. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι σημάδι για κάτι άλλο, όπως διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο.

Πόσο συχνός είναι

  • Παιδιά: περίπου 14% έως 17%, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου. Μπορεί να ξεκινήσει μόλις βγουν τα δόντια.
  • Ενήλικες: μια συστηματική ανασκόπηση εκτίμησε ότι περίπου 13% των ενηλίκων τρίζουν συχνά τα δόντια στον ύπνο. Η Αμερικανική Ακαδημία δίνει περίπου 8% για νέους και μεσήλικες.
  • Με την ηλικία γίνεται λιγότερο συχνός.

Συχνά υπάρχει και οικογενειακό ιστορικό.

Γιατί συμβαίνει

Το NHS αναφέρει ότι η αιτία δεν είναι πάντα σαφής, αλλά συνδέεται συχνά με:

  • άγχος και ένταση, την πιο συχνή αιτία
  • προβλήματα ύπνου, όπως το ροχαλητό και η υπνική άπνοια
  • φάρμακα για τον ύπνο, την κατάθλιψη ή το άγχος
  • κάπνισμα
  • πολύ αλκοόλ ή καφεΐνη, ιδίως πριν τον ύπνο

Το Εργαστήριο Μελέτης Ύπνου σημειώνει επίσης ότι ο βρουξισμός συνήθως εμφανίζεται ή γίνεται πιο έντονος σε περιόδους μεγάλης ψυχικής έντασης. Αν το άγχος σε κρατά ξύπνιο, δες και το άρθρο για το άγχος και την αϋπνία.

Συμπτώματα

Εκτός από το τρίξιμο και το σφίξιμο, το NHS αναφέρει:

  • πόνο στο σαγόνι, που μπορεί να εξελιχθεί σε πρόβλημα της κροταφογναθικής άρθρωσης
  • φθαρμένα ή σπασμένα δόντια, ευαισθησία, χαμένα σφραγίσματα
  • πονοκέφαλο, συχνά το πρωί
  • πόνο στο αυτί
  • διαταραγμένο ύπνο, και για τον σύντροφο

Το Εργαστήριο Μελέτης Ύπνου σημειώνει ότι ο σοβαρός βρουξισμός διαταράσσει τον ύπνο, αλλά δεν αποτελεί αιτία έντονης υπνηλίας τη μέρα. Αν νυστάζεις πολύ τη μέρα, ψάξε και για άλλη αιτία, όπως η άπνοια.

Τι μπορείς να κάνεις

Το NHS προτείνει:

  • Βρες τρόπους να χαλαρώνεις: ασκήσεις αναπνοής, μουσική, τακτική άσκηση.
  • Βελτίωσε τον ύπνο σου: σταθερή ώρα ύπνου, χαλάρωση πριν τον ύπνο, σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο.
  • Κόψε το κάπνισμα και μην πίνεις πολύ αλκοόλ ή καφεΐνη.
  • Για τον πόνο στο σαγόνι, ένα απλό παυσίπονο ή πάγος τυλιγμένος σε πετσέτα για 20 με 30 λεπτά μπορεί να βοηθήσει.
  • Μη μασάς τσίχλα ή σκληρές τροφές όταν πονούν τα δόντια ή το σαγόνι.
  • Πήγαινε τακτικά στον οδοντίατρο.

Θεραπεία

Η θεραπεία δεν χρειάζεται πάντα. Όταν υπάρχει φθορά ή πόνος:

  • Νάρθηκας ή προστατευτικό νυκτός. Φοριέται τη νύχτα και προστατεύει τα δόντια από τη φθορά. Το καλύτερο είναι να τον φτιάξει ο οδοντίατρος στα μέτρα σου.
  • Διαχείριση του άγχους, με τη βοήθεια γιατρού ή ψυχολόγου.
  • Αντιμετώπιση της αιτίας: αν υπάρχει υποψία υπνικής άπνοιας, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μελέτη ύπνου. Η Αμερικανική Ακαδημία σημειώνει ότι η μελέτη ύπνου σπάνια χρειάζεται μόνο για τον βρουξισμό.

Αν πιστεύεις ότι κάποιο φάρμακο φταίει, μίλησε με τον γιατρό σου πριν το σταματήσεις.

Πότε να δεις οδοντίατρο ή γιατρό

Το NHS προτείνει να δεις οδοντίατρο αν:

  • τρίζεις τα δόντια και έχεις φθορά ή ευαισθησία
  • έχεις πόνο στο σαγόνι, στο πρόσωπο ή στο αυτί
  • ο σύντροφός σου λέει ότι τρίζεις τα δόντια στον ύπνο
  • ανησυχείς για το παιδί σου

Δες γιατρό αν χρειάζεσαι βοήθεια με το άγχος, το κάπνισμα ή το αλκοόλ, ή αν ροχαλίζεις δυνατά και νυστάζεις τη μέρα.