Δεν έχει γίνει ακόμη ιατρικός έλεγχος· το άρθρο βασίζεται σε κατευθυντήριες οδηγίες και στις πηγές που αναφέρονται παρακάτω. Πώς ελέγχουμε.

Είσαι έτοιμος να αποκοιμηθείς και ξαφνικά όλο το σώμα σου τινάζεται, σαν να έχασες ένα σκαλί ή να έπεσες στο κενό. Ανοίγεις τα μάτια με την καρδιά να χτυπά δυνατά. Αυτό έχει όνομα: υπναγωγικό τίναγμα. Είναι από τα πιο συχνά πράγματα που συμβαίνουν στον ύπνο, και σχεδόν πάντα ακίνδυνο. Τα τινάγματα ανήκουν στους οδηγούς μας για τις διαταραχές ύπνου.

Τι είναι τα υπναγωγικά τινάγματα

Είναι ξαφνικές, σύντομες και δυνατές συσπάσεις του σώματος ή ενός μέρους του, που συμβαίνουν τη στιγμή που περνάς από τον ξύπνο στον ύπνο. Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου τα ονομάζει «sleep starts». Συνήθως:

  • είναι ένα δυνατό τίναγμα που επηρεάζει μεγάλο μέρος του σώματος, κυρίως χέρια και πόδια
  • συνοδεύονται από την αίσθηση ότι πέφτεις
  • μπορεί να συνοδεύονται από μια λάμψη, ένα σύντομο όνειρο ή μια κραυγή

Δεν σε ξυπνούν πάντα. Το Εργαστήριο Μελέτης Ύπνου σημειώνει ότι, αν το τίναγμα δεν σε ξυπνήσει, δεν το θυμάσαι, ακόμη κι αν το είδε ο σύντροφός σου.

Φυσιολογικό ή πρόβλημα;

Το Εργαστήριο Μελέτης Ύπνου τα περιγράφει ως φυσιολογικό στοιχείο του ύπνου. Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σημειώνει ότι θεωρούνται καλοήθη, αν και νεότερες μελέτες εξετάζουν αν σε κάποιους μπορεί να συνδέονται με άλλες διαταραχές του ύπνου.

Πόσο συχνά είναι

Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου αναφέρει ότι συμβαίνουν στο 60% έως 70% των ανθρώπων, στους περισσότερους μόνο πού και πού. Εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες, σε άντρες και γυναίκες. Οι ενήλικες παραπονιούνται πιο συχνά για έντονα ή συχνά τινάγματα. Μοιάζουν λιγότερο συχνά απ’ ό,τι είναι, επειδή συχνά δεν τα θυμόμαστε.

Γιατί συμβαίνουν

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Μία θεωρία που αναφέρει το Sleep Foundation είναι ότι, καθώς ο εγκέφαλος περνά στον ύπνο, γίνεται ένα «λάθος» στην επικοινωνία των νεύρων στο εγκεφαλικό στέλεχος, στην ίδια περιοχή που ελέγχει την αντίδραση στον αιφνιδιασμό.

Τι τα κάνει πιο συχνά

Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου και το Εργαστήριο Μελέτης Ύπνου αναφέρουν:

  • πολλή καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά, όπως η νικοτίνη
  • έντονη σωματική εργασία ή άσκηση πριν τον ύπνο
  • στέρηση ύπνου και κούραση
  • άγχος και συναισθηματική ένταση

Όταν τα τινάγματα γίνονται πρόβλημα

Στους περισσότερους ανθρώπους τα τινάγματα είναι απλώς μια ενόχληση. Όταν όμως είναι συχνά, έντονα και επαναλαμβανόμενα:

  • μπορεί να φέρουν φόβο για τον ύπνο και άγχος
  • μπορεί να σε κρατούν ξύπνιο και να οδηγήσουν σε αϋπνία
  • σπάνια μπορεί να χτυπήσεις το πόδι στο κρεβάτι ή να κλωτσήσεις τον σύντροφό σου

Εδώ δημιουργείται εύκολα ένας φαύλος κύκλος: τα τινάγματα φέρνουν άγχος, το άγχος φέρνει περισσότερα τινάγματα. Δες και το άρθρο για το άγχος και την αϋπνία.

Πώς να τα μειώσεις

  • Κοιμήσου αρκετά, με σταθερό πρόγραμμα. Δες πόσες ώρες ύπνου χρειάζεσαι.
  • Πρόσεχε τον καφέ, το τσάι, τα ενεργειακά ποτά και το τσιγάρο, ιδίως το απόγευμα και το βράδυ.
  • Μη γυμνάζεσαι πολύ έντονα λίγο πριν τον ύπνο.
  • Χαλάρωσε πριν ξαπλώσεις: ήπιο φως, χωρίς οθόνες, αναπνοές. Δες τεχνικές για να αποκοιμηθείς πιο γρήγορα.
  • Μην πανικοβάλλεσαι όταν συμβεί. Το να ξέρεις ότι είναι φυσιολογικό βοηθά να ξανακοιμηθείς.

Τι άλλο μπορεί να είναι

Κάποιες φορές οι κινήσεις στον ύπνο δεν είναι υπναγωγικά τινάγματα. Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου σημειώνει ότι μπορεί να οφείλονται σε άλλη διαταραχή ύπνου, πάθηση, φάρμακο ή ουσία. Για παράδειγμα:

Πότε να δεις γιατρό

Η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου προτείνει να δεις γιατρό ύπνου αν τα τινάγματα, ή ο φόβος για αυτά, σε εμποδίζουν να κοιμηθείς αρκετά. Αξίζει επίσης να μιλήσεις με γιατρό αν:

  • οι κινήσεις συμβαίνουν συχνά μέσα στη νύχτα, όχι μόνο τη στιγμή που αποκοιμιέσαι
  • οι κινήσεις ξεκίνησαν μετά από νέο φάρμακο
  • τραυματίζεσαι ή τραυματίζεις τον σύντροφό σου

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζονται εξετάσεις. Αν τα τινάγματα είναι έντονα, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μελέτη ύπνου.