Ξυπνάω με πονοκέφαλο: οι πιο συχνές αιτίες του πρωινού πονοκεφάλου και πότε ανησυχούμε

Δεν έχει γίνει ακόμη ιατρικός έλεγχος· το άρθρο βασίζεται σε κατευθυντήριες οδηγίες και στις πηγές που αναφέρονται παρακάτω. Πώς ελέγχουμε.

Ανοίγεις τα μάτια και το κεφάλι σου ήδη πονάει. Ο πρωινός πονοκέφαλος είναι πιο συχνός απ’ όσο νομίζουμε. Σε μια μεγάλη έρευνα σε ευρωπαϊκές χώρες, περίπου 1 στους 13 ανθρώπους είχε χρόνιους πονοκεφάλους το πρωί. Ήταν λίγο πιο συχνοί στις γυναίκες και στις ηλικίες 45 έως 64. Οι αιτίες είναι πολλές, και οι περισσότερες δεν είναι σοβαρές. Ο πρωινός πονοκέφαλος ανήκει στους οδηγούς μας για τις διαταραχές ύπνου.

Πρώτα το σημαντικό: αν ο πονοκέφαλος ξεκίνησε ξαφνικά και είναι ο χειρότερος που έχεις νιώσει, ή συνοδεύεται από αδυναμία, μούδιασμα, δυσκολία στην ομιλία, σύγχυση, απώλεια όρασης ή σπασμούς, κάλεσε αμέσως το 166 ή το 112. Το ίδιο ισχύει αν έχεις πυρετό με δυσκαμψία στον αυχένα ή αν χτύπησες πρόσφατα το κεφάλι σου.

Οι πιο συχνές αιτίες

1. Λίγος ή πολύς ύπνος

Η έλλειψη ύπνου είναι από τους πιο κοινούς πυροδότες πονοκεφάλου. Το ίδιο και ο ύπνος περισσότερος από ό,τι συνήθως. Το NHS συμβουλεύει όσους έχουν πονοκέφαλο να μην κοιμούνται περισσότερο από τις συνηθισμένες τους ώρες, γιατί μπορεί να τον χειροτερέψει. Γι’ αυτό ο «πονοκέφαλος του Σαββάτου» είναι τόσο συχνός: ξυπνάς αργότερα, χωρίς πρωινό και χωρίς τον συνηθισμένο καφέ.

2. Στέρηση καφεΐνης

Αν πίνεις καφέ κάθε μέρα, το πρωί έχουν περάσει πολλές ώρες από τον τελευταίο. Μια ανασκόπηση 66 μελετών βρήκε ότι:

• τα συμπτώματα στέρησης ξεκινούν συνήθως 12 έως 24 ώρες μετά την τελευταία δόση
• στις πειραματικές μελέτες, περίπου οι μισοί εμφάνισαν πονοκέφαλο
• συμπτώματα εμφανίστηκαν ακόμη και σε όσους έπιναν μόλις 100 mg καφεΐνης την ημέρα, περίπου έναν καφέ

Αν θέλεις να κόψεις τον καφέ, μείωσέ τον σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες. Περισσότερα στο καφές και ύπνος.

3. Αλκοόλ

Το αλκοόλ προκαλεί από μόνο του πονοκέφαλο και χαλά τον ύπνο στο δεύτερο μισό της νύχτας. Στην ίδια έρευνα, η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε με περισσότερους πρωινούς πονοκεφάλους. Το NHS το αναφέρει στις συχνές αιτίες του πονοκεφάλου.

4. Σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών

Ο βρουξισμός, δηλαδή το σφίξιμο ή το τρίξιμο των δοντιών στον ύπνο, μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, πόνο στο σαγόνι και στο αυτί. Συχνά δεν το ξέρεις. Ο σύντροφός σου μπορεί να ακούσει το τρίξιμο ή ο οδοντίατρος να δει φθορές στα δόντια. Το NHS προτείνει να απευθυνθείς σε οδοντίατρο, ο οποίος μπορεί να φτιάξει νάρθηκα για τη νύχτα.

5. Άγχος, κατάθλιψη και αϋπνία

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μεγάλης έρευνας. Οι πρωινοί πονοκέφαλοι ήταν πολύ πιο συχνοί σε όσους είχαν:

Κατάσταση	Πρωινός πονοκέφαλος
Άγχος και κατάθλιψη μαζί	28,5% (έναντι 5,5% χωρίς)
Μείζονα κατάθλιψη	21,3% (έναντι 5,5%)
Διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού	20,0% (έναντι 7,5%)
Αναπνευστική διαταραχή του ύπνου	15,2% (έναντι 7,5%)
Αϋπνία	14,4% (έναντι 6,9%)

Ο συγγραφέας γράφει ότι οι χρόνιοι πρωινοί πονοκέφαλοι είναι καλός δείκτης κατάθλιψης και αϋπνίας. Αν έχεις και άλλα σημάδια, όπως θλίψη ή απώλεια ενδιαφέροντος, μίλησε με γιατρό. Δες και το άγχος και η αϋπνία.

6. Υπνική άπνοια

Ο πονοκέφαλος είναι ένα από τα συμπτώματα της αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο που αναφέρουν τα αμερικανικά NIH, μαζί με το δυνατό ροχαλητό, τις διακοπές της αναπνοής, το ξερό στόμα και την υπνηλία τη μέρα. Η ίδια έρευνα όμως έδειξε ότι ο πρωινός πονοκέφαλος δεν είναι ειδικό σημάδι της άπνοιας. Δηλαδή δεν σημαίνει αυτόματα άπνοια, αλλά αν τον συνδυάζεις με ροχαλητό, χρειάζεται έλεγχος. Διάβασε για την υπνική άπνοια.

7. Πόνος στον αυχένα και στάση ύπνου

Ένας αυχένας που έμεινε στραβά όλη νύχτα μπορεί να φέρει πονοκέφαλο τάσης. Το NHS προτείνει χαμηλό, σταθερό μαξιλάρι και να μην κοιμάσαι μπρούμυτα.

8. Ημικρανία

Οι ημικρανίες εμφανίζονται συχνά νωρίς το πρωί. Αν έχεις έντονο, παλλόμενο πόνο, συχνά στη μία πλευρά, με ναυτία ή ενόχληση από το φως, μίλησε με γιατρό. Υπάρχουν θεραπείες που βοηθούν.

Τι μπορείς να δοκιμάσεις

• Σταθερό ωράριο ύπνου και ξυπνήματος, και το Σαββατοκύριακο.
• Καφές την ίδια ώρα κάθε μέρα. Αν θέλεις να τον κόψεις, κάν’ το σταδιακά.
• Λιγότερο αλκοόλ τα βράδια.
• Νερό. Η αφυδάτωση είναι από τις αιτίες του πονοκεφάλου που αναφέρει το NHS.
• Μην παραλείπεις γεύματα.
• Ημερολόγιο πονοκεφάλου για δύο εβδομάδες: ώρες ύπνου, καφές, αλκοόλ, άγχος, ένταση πόνου. Βοηθά να βρεις τι τον πυροδοτεί.

Προσοχή στα παυσίπονα: το NHS αναφέρει ότι η πολλή χρήση τους μπορεί και η ίδια να προκαλέσει πονοκεφάλους. Αν τα παίρνεις συχνά, μίλησε με γιατρό ή φαρμακοποιό.

Πότε να μιλήσεις με γιατρό

• Ξυπνάς με πονοκέφαλο τακτικά ή ο πόνος χειροτερεύει.
• Οι πονοκέφαλοι συνοδεύονται από δυνατό ροχαλητό ή υπνηλία τη μέρα.
• Ο πόνος χειροτερεύει με τον βήχα, το φτάρνισμα ή το σκύψιμο.
• Ένα παιδί έχει πονοκέφαλο που το ξυπνά τη νύχτα ή χειροτερεύει.
• Έχεις πονοκέφαλο με προβλήματα στην όραση ή με εμετό.
• Έχεις πόνο στο σαγόνι, φθορές στα δόντια ή σου είπαν ότι τρίζεις τα δόντια.